Giữa những cánh rừng xanh ngắt bao quanh hồ Khuôn Thần, nơi quanh năm mây núi bảng lảng, có một người cán bộ bảo vệ rừng đã hơn 30 năm lặng thầm gắn bó với rừng. Dáng người gầy, làn da sạm nắng, bước chân nhanh nhẹn và ánh mắt luôn đau đáu hướng về màu xanh đại ngàn, anh Nguyễn Văn Bình – Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao – được bà con nơi đây ví như “người giữ lửa” của rừng.
Phố hợp cùng lực lượng Kiểm lâm kiểm tra hiện trạng rừng
Bắc Ninh hiện có hơn 174 nghìn ha diện tích rừng và đất rừng được giao cho các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp và người dân quản lý, bảo vệ. Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan, mùa hanh khô kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn hiện hữu, công tác quản lý, bảo vệ rừng càng thêm áp lực. Với lực lượng bảo vệ rừng cơ sở, nhất là ở những địa bàn vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhiệm vụ ấy không chỉ đòi hỏi chuyên môn mà còn cần tinh thần trách nhiệm, sự bền bỉ và tình yêu đặc biệt dành cho rừng.
Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Cấm Sơn hiện quản lý 1.463,2 ha rừng, trong đó có 735 ha rừng tự nhiên và 538,6 ha rừng trồng. Khu vực rừng nằm gọn trên địa bàn thôn Khuôn Thần – nơi có 119 hộ dân, toàn bộ là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Địa hình đồi núi, nhiều khu vực cách xa khu dân cư, vào mùa nắng nóng tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng rất cao.
Hơn 31 năm công tác trong ngành lâm nghiệp, anh Nguyễn Văn Bình gần như dành trọn tuổi thanh xuân cho những cánh rừng. Quê ở xã Gia Bình, cách nơi công tác gần 100 km, nhưng phần lớn thời gian của anh lại ở giữa núi rừng Kiên Lao. Với anh, rừng không đơn thuần là nhiệm vụ quản lý mà đã trở thành một phần máu thịt của cuộc đời mình.
Đưa chúng tôi lên thuyền vượt lòng hồ Khuôn Thần, men theo những lối mòn dẫn sâu vào rừng, anh Bình vừa đi vừa kể chuyện nghề. Từng triền dốc, con suối, bãi lau hay lối mở vào rừng dường như đã in sâu trong trí nhớ người cán bộ bảo vệ rừng ấy. “Nhiều năm gắn bó nên nhìn màu lá, hướng gió hay độ hanh của thời tiết là mình cũng phần nào đoán được nguy cơ cháy rừng. Mùa này nắng nóng kéo dài, anh em gần như không dám chủ quan ngày nào”, anh Bình chia sẻ.
Anh Nguyễn Văn Bình cùng cán bộ Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao tuần tra, kiểm soát rừng
Ở Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao hiện chỉ có hai cán bộ phụ trách địa bàn rộng lớn. Không có hệ thống camera giám sát hiện đại, không nhiều thiết bị hỗ trợ, công tác bảo vệ rừng chủ yếu dựa vào sự bám sát địa bàn và phát huy vai trò của người dân bản địa. Chính vì vậy, điều mà anh Bình luôn tâm niệm là phải “dựa vào dân để giữ rừng”.
Tại thôn Khuôn Thần, tổ cộng đồng phòng cháy, chữa cháy rừng được thành lập với 25 thành viên gồm bí thư chi bộ, trưởng, phó thôn, đại diện MTTQ, các đoàn thể và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Các thành viên thường xuyên phối hợp với cán bộ kiểm lâm tuần tra, phát hiện sớm nguy cơ cháy, kịp thời báo tin khi có dấu hiệu bất thường xảy ra trong rừng.
Theo anh Bình, lợi thế của địa bàn là chỉ có một tuyến đường độc đạo ra vào khu rừng và toàn bộ diện tích nằm trên địa bàn thôn Khuôn Thần nên việc kiểm soát người ra vào tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, càng vào dịp nghỉ lễ, cuối tuần hay mùa cao điểm nắng nóng thì nguy cơ cháy rừng càng lớn. Khi nhiều người nghỉ ngơi, sum họp gia đình, cán bộ bảo vệ rừng lại phải căng mình trực gác.
“Làm nghề này gần như không có khái niệm ngày nghỉ. Càng lễ, Tết càng phải nâng cao cảnh giác vì chỉ cần một chút sơ suất nhỏ cũng có thể gây hậu quả rất lớn cho rừng”, anh Bình nói.
Anh Nguyễn Văn Bình cùng cán bộ Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao cập nhật số liệu hiện trạng rừng trên máy tính
Có lẽ bởi sự tận tụy ấy mà từ năm 2014 đến nay, trên địa bàn Trạm Bảo vệ rừng Kiên Lao quản lý không để xảy ra vụ cháy rừng nào gây thiệt hại đến cây rừng. Thành quả ấy là kết tinh của sự đồng lòng giữa lực lượng bảo vệ rừng và người dân địa phương trong suốt nhiều năm qua.
Dáng người gầy, nước da rám nắng nhưng ở anh luôn toát lên vẻ rắn rỏi của người đã quen với nắng gió đại ngàn. Hơn ba thập kỷ bám rừng, mọi lối mòn đều in dấu chân anh. Từ những ngày tuần tra xuyên đêm trong mùa khô, đến những lần lội suối, vượt dốc kiểm tra hiện trường, anh Bình vẫn lặng lẽ gắn bó với công việc như một điều tự nhiên.
Không chỉ bám địa bàn, anh còn chủ động học hỏi, ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Tại Trạm, anh cùng đồng nghiệp thường xuyên cập nhật dữ liệu, theo dõi diễn biến rừng qua bản đồ số, kịp thời phát hiện những biến động bất thường để có biện pháp xử lý. Với anh, trong điều kiện lực lượng mỏng, ứng dụng công nghệ là giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý.
Điều đáng quý ở người cán bộ bảo vệ rừng ấy không chỉ là hơn 30 năm gắn bó với nghề mà còn là tình yêu, trách nhiệm với rừng chưa bao giờ vơi cạn. Giữa đại ngàn Khuôn Thần hôm nay, màu xanh của rừng vẫn được giữ gìn nguyên vẹn. Trong màu xanh ấy có biết bao mồ hôi, công sức của những người kiểm lâm ngày đêm lặng thầm canh giữ “lá phổi xanh” cho quê hương.
Với anh Nguyễn Văn Bình, bảo vệ rừng không chỉ là nhiệm vụ mà còn là lời hứa với thiên nhiên, với người dân và với chính lương tâm của người cán bộ bảo vệ rừng đã dành trọn đời mình cho đại ngàn.